Naar de rechtbank tegen olieboringen

Terwijl in Duitsland alle landen samen waren voor internationale klimaatonderhandelingen, kwam in de rechtbank van Oslo een opmerkelijke zaak voor: twee milieubewegingen hebben de Noorse staat voor het gerecht gedaagd om nieuwe olie- en gasboringen in het noordpoolgebied te stoppen.

Dit artikel verscheen eerst op vrtNWS.

“Noorwegen heeft het Klimaatakkoord van Parijs ondertekend dat ons verplicht om de opwarming van de aarde onder de twee graden te houden. Maar een half jaar later reikt de regering toch 10 nieuwe licenties uit om naar olie en gas te boren in het Noordpoolgebied. Wij stellen die hypocrysie aan de kaak,” zegt Truls Gulowsen van Greenpeace Noorwegen – één van de twee milieuorganisaties die de rechtszaak hebben aangespannen.

Tweehonderd schrijvers en acteurs steunen de rechtszaak, onder hen bekende namen zoals Karl Ove Knausgaard, Jostein Gaarder en Emma Thompson.

De rechtszaak gaat over de zogenaamde 23ste licentieronde – de beslissing van de Noorse regering in 2016 om nieuwe exploitatievergunningen toe te kennen in een vooralsnog ongeroerd deel van de Barentszzee.

Lees ook: Noorwegen – oliebaron of groene ridder?

Het is de eerste keer dat een nationale rechtbank moet oordelen of olieboringen in strijd zijn met klimaatbescherming. Internationale media, juristen en milieubeweging volgen de zaak met grote interesse.

Over de hele wereld stappen almaar meer milieuorganisaties naar het gerecht om hun overheden tot actie te dwingen, geïnspireerd door het succes van de Urgenda-zaak in Nederland. Ook in België loopt een gerechtelijke procedure van de Klimaatzaak tegen vier Belgische overheden. (Lees ook interessant artikel hierover in The Economist)

Ongrondwettelijk

De milieubewegingen baseren hun klacht op een artikel uit de Noorse grondwet (artikel 112), dat zegt dat elke Noor recht heeft op een gezond leefmilieu en dat de natuurrijkdommen beschermd moet worden voor de toekomstige generaties. Het artikel verplicht de overheid om maatregelen te nemen om die grondrechten te vrijwaren.

“Politici hebben milieuparagraaf niet voor niets in de grondwet gezet en onlangs nog versterkt. Dat geeft ons het recht om via het gerecht domme beslissingen van de politici te stoppen,” aldus Gulowsen van Greenpeace.

Laat politici beslissen

Volgens de tegenpartij, de Noorse staat, maakt de milieubeweging weinig kans om te winnen.

Fredrik Sejersted, regeringsadvocaat, meent dat de klagers het milieuartikel in de grondwet te ruim interpreteren: “De grondwet verbiedt geen activiteiten die schade kunnen berokkenen aan het milieu of het klimaat. Er staat alleen dat de staat maatregelen moet nemen om eventuele schade te voorkomen.” Dat heeft de overheid gedaan bij de toekenning van de boorvergunningen, aldus de regeringsadvocaat.

De zaak krijgt voorlopig ook weinig aandacht in de Noorse media. Veel commentatoren vinden, net als de regeringsadvocaat, dat de beslissing om al dan niet naar olie te boren bij de politici moet liggen, en niet bij het gerecht.

“De beslissing om naar olie te zoeken in de Barentszee wordt gesteund door een brede politieke meerderheid. Het parlement heeft zowel in 2010 als in 2013 voor de uitbreiding van onze olieactiviteiten gestemd. De wetsvoorstellen van twee groene partijen om de olieactiviteiten in de Barentszee te stoppen, werden tweemaal door een grote meerderheid weggestemd. De politieke context is nu niet anders,” schrijft de regeringsadvocaat in zijn uiteenzetting over de zaak.

Schuldig bevonden door een volksjury

Volgens de milieubeweging is echter er iets veranderd na het Klimaatakkoord van Parijs. In een opiniepeiling die deze zomer verscheen in de Noorse krant Dagbladet, zei  voor het eerst een (kleine) meerderheid van de ondervraagden dat ze olie willen laten liggen om het klimaat te beschermen.

Trial of the Century photo by Ole-Gunnar Rasmussen-7
Het publiek van de theatervoorstelling “De zaak van de eeuw” oordeelt of de Noorse staat naar olie mag boren in het noordpoolgebied. Foto credit: Barentsspektakel.no.

In februari werd reeds een oefensessie van de rechtszaak gehouden in een spectaculaire theatervoorstelling in Kirkenes, in het Noordpoolgebied. “De zaak van de eeuw” bracht beide partijen en getuigen samen in een rechtszaal gehouwen uit 190 ton ijs.

De volksjury oordeelde, in tegenstelling tot de regering en parlement, dat Noorwegen de olie moest laten liggen. Het valt af te wachten of de milieubeweging ook de professionele rechters aan zijn kant kan krijgen in de echte klimaatrechtszaak. De uitspraak volgt over enkele weken.

Noorse olieactiviteiten in de Barentszzee

De Barentszzee ligt in het Noordpoolgebied, tussen de noordelijke 
grens van Noorwegen, Rusland en de eilandengroep Spitsbergen. Er 
wordt al bijna 40 jaar naar olie gezocht. Volgens schattingen van 
de Noorse overheid liggen er 18 miljard vaten olie onder het Noorse
stuk van de Barentszzee. Twee olievelden (Snøhvit en Goliat) pompen 
reeds olie op en er zijn verschillende andere oliebronnen ontdekt. 

1980 - Eerste prospectiebron
1981 - Eerste olie ontdekt
2000 - Ontdekking van het Goliat-veld
2002 - Snøhvit-veld krijgt een exploitatievergunning
2007 - Snøhvit start productie
2011-12 - Statoil vindt twee nieuwe bronnen (Johan Castberg)
2013 - Nog twee bronnen ontdekt door Lundin en OMV
2014 - Regering opent nieuw gebied voor prospectie (licentieronde 23)
2016 - Goliat-veld start productie
2016 - Regering kent 10 nieuwe licenties toe (licentieronde 23)
2016 - Milieuverenigingen dagen de Noorse staat voor het gerecht
2017 - Regering opent 93 blokken voor prospectie (licentieronde 24)
2024-34 - Verwachte exploitatiestart voor licentieronde 23

Bron: Teknisk Ukeblad & Financial Times

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s